Projecten

Biodiversiteit in de hoogstamboomgaard

Volgens haar programma Groen 2020 – 2025 streeft de gemeente Voorst naar meer biodiversiteit in het eigen groenbeheer, maar ook bij het versterken van het landschap in de gemeente. Hiervoor is hulp nodig van de bewoners van de dorpen en het buitengebied. Hoogstamboomgaarden zijn een waardevol landschapselement in het buitengebied met potentie om meer dieren en planten aan te trekken. De gemeente Voorst heeft de stichting IJsselboomgaarden gevraagd om haar daarbij te helpen in de komende jaren. De hulp die de stichting biedt, is het stimuleren en adviseren van eigenaren van hoogstamboomgaarden om uit te zoeken wat er mogelijk is om de eigen boomgaard aantrekkelijker te maken voor dieren en planten. En daarna om hen te ondersteunen bij het uitvoeren van maatregelen die gaan bijdragen aan meer biodiversiteit. Daarvoor heeft de stichting IJsselboomgaarden de wegwijzer “Biodiversiteit in de hoogstamboomgaard” ontwikkeld die hierbij kan helpen. In de wegwijzer staat beschreven hoe je met kleine aanpassingen van de inrichting en het onderhoud van de boomgaard, aantrekkelijke plekken kunt maken voor dieren en planten. Naast de wegwijzer heeft de stichting ook een aanbod voor ondersteuning ontwikkeld, variërend van een adviesgesprek, een workshop gefaseerd maaien tot het coördineren van de inkoop van zaaigoed voor kruidenrijk grasland. Voor deze ondersteuning is een budget beschikbaar vanuit de gemeente en de provincie.  

Hoogstamboomgaarden
In de gemeente Voorst liggen naar schatting tussen de 50 en 75 hoogstamboomgaarden en fruitbomen als laanbeplanting in het buitengebied. Enkele hiervan zijn in beheer van de gemeente. Het grootste deel is in beheer bij buitenlui en nog wat bij agrarische bedrijven. In deze boomgaarden is waarschijnlijk wel aandacht voor het snoeien van de bomen en ook het gras wordt gemaaid of afgegraasd. Maar mogelijkheden om meer dieren zoals insecten en vogels aan te trekken, worden nog onvoldoende benut. Dit kan door meer bloeiende kruiden en struiken te planten die op verschillende tijden in het seizoen bloeien. Daarmee worden insecten aangetrokken en die trekken weer vogels aan. Bloeiende planten in het gras komen er niet, als je het gras vaak maait zoals bij een gazon. Er zijn meer kleine aanpassingen mogelijk die er samen voor zorgen dat ook egels, muizen, vleermuizen en verschillende vogels er goed kunnen leven. En dan hebben we het nog niet over spinnen, kevers en ander klein spul.

Wegwijzer
In de wegwijzer “Biodiversiteit in de hoogstamboomgaard” zijn deze maatregelen beschreven. Ook worden de voordelen toegelicht zoals meer natuurlijke vijanden voor de plaaginsecten die schade aan bomen en vruchten geven. De wegwijzer bevat ook een inventarisatielijst waarmee de boomgaardeigenaar snel een beeld krijgt van de mate waarin de boomgaard al passend is ingericht en wordt beheerd om veel dieren aan te trekken en bloeiende planten te krijgen. Met de resultaten in de hand kunnen dan extra aanpassingen worden gedaan zoals aanplanten van een stuk heg, een andere manier van maaien of het maken van een stapel van snoeitakken. Ook verwijst de wegwijzer naar handige app’s om dieren en planten te herkennen, die je tegenkomt in de boomgaard.  

Meedoen?

De COVID-19 maatregelen vragen om een andere manier om boomgaardeigenaren te bereiken dan het organiseren van bijeenkomsten in de verschillende dorpen binnen de gemeente. Dit bericht in het Voorster Nieuws is een belangrijk middel om de belangstelling te wekken. Ook de verschillende hoogstambrigades in de gemeente Voorst, het agrarisch collectief Veluwe en de agrarische natuurvereniging VIJZ, en het landgoed Beekzicht zijn gevraagd om deze oproep te verspreiden. En de gemeente zelf probeert te helpen met een topografische kaart waarop, zoveel als bekend, de hoogstamboomgaarden staan ingetekend. Ook op de website van de stichting Ijsselboomgaarden is nadere informatie te vinden.

De eerste belangstellenden hebben zich al gemeld. O.a. de werkgroep ‘Een rijk landschap’ in Nijbroek wil graag de boomgaard naast de kerk en de fruitbomen en de onderbegroeiing in de wijk erachter meer biodivers gaan inrichten en beheren. Boomgaardeigenaren die aan de slag willen, kunnen de wegwijzer aanvragen door een bericht te sturen aan Rob le Rutte (lerutte@ijsselboomgaarden.nl). Na toesturen van de wegwijzer zal na enige tijd de eigenaar benaderd worden met de vraag of er behoefte is aan advies en ondersteuning en kunnen daar afspraken over worden gemaakt. Als de COVID-19 maatregelen het toelaten, kunnen er op een later moment ook excursies worden georganiseerd naar boomgaarden waar al bepaalde maatregelen zijn genomen. Door uitwisseling van ervaringen kunnen eigenaren veel leren van elkaar om mogelijkheden op te pakken en uit te voeren.

Wie in een boomgaard werkt mag er uit eten