Aanleg

Voorbereiding

Bij het aanleggen van een boomgaard spelen de volgende vragen: 

Wat is mijn uitgangssituatie?

  • Hoe ligt het perceel waar ik de bomen wil planten qua windrichting en omliggende beschaduwing?
    • Wat is de bodemgesteldheid/ grondsoort/ vruchtbaarheid en waterhuishouding?
    • Wat zijn de afmetingen van het perceel?
    • Wat mag ik op dit perceel qua regels en vergunningen?
    • Wat voor groene en blauwe landschapselementen zijn er te vinden aansluitend aan het perceel? 

Wat wil ik met een boomgaard en wat voor tijd en energie wil ik er aan besteden?

  • Wat voor fruit-/ notensoorten wil ik op termijn oogsten en waar ga ik de vruchten voor gebruiken?
    • Hoe ga ik de onderbegroeiing beheren, via begrazen, maaien?
    • Hoeveel bomen en van welk soort en welk ras ga ik planten? 
    • In welke ordening ga ik de bomen aanplanten (per soort, per oogsttijd)?
    • Wordt het een hoogstamboomgaard of toch meer een fruit/notengaard?
    • Welke aanvullende elementen kan ik aanleggen die bevorderend kunnen zijn voor de biodiversiteit?

Wat moet ik doen om tot aanleg te komen?

  • Eventuele maatregelen uitvoeren om de uitgangssituatie te optimaliseren (grondwerk en watervoorziening aanleggen).
    • Sortiment uitzoeken en boomleverancier benaderen.
    • Plantgaten voorbereiden
    • Aanplant uitvoeren inclusief ondersteuning en stambescherming en eerste snoei

Wat moet ik in de eerste jaren na aanplant doen?

  • De aanplant maandelijks controleren
    • De bomen jaarlijks vormsnoei geven
    • De onderbegroeiing beheren

Raskeuze

In de afgelopen eeuwen zijn er in Nederland vele fruitrassen geteeld. Soms zijn deze rassen in Nederland ontwikkeld, maar er zijn ook vele rassen uit andere landen aangeplant. Belangrijk om te weten is dat fruitbomen (en in toenemende mate ook de notenbomen) altijd geënte bomen zijn. De stam en de takken en daarmee de vruchten dragen de genetische eigenschappen van het fruitras, maar stam is geënt op een onderstam (het geheel aan wortels onder de grond). Deze onderstam is van een ras dat zeer goede eigenschappen heeft om zich te hechten in de bodem en zo een krachtig wortelstelsel kan bieden om voedingsstoffen uit de bodem naar de boomdelen boven de grond te brengen. 

Een deel van deze oude rassen is niet meer in de handel of slechts aanwezig in collectieboomgaarden. Maar het assortiment om uit te kiezen is nog steeds zeer groot. Zeker wat betreft oude appel- en peerrassen. Nu zijn lang niet alle rassen aantrekkelijk om aan te planten omdat ze b.v. ziektegevoelig zijn, de productie- of vruchteigenschappen minder aantrekkelijk zijn etc. 

Het grote probleem is dat er geen algemeen overzicht is van rassen met beschrijvingen die door de boomgaardeigenaar in de IJsselstreek kan worden gebruikt om een keuze te maken. Deels komt dat omdat veel rassen niet systematisch zijn onderzocht op deze eigenschappen en daarmee ontbreekt  informatie over b.v. ziektegevoeligheid of groei of vruchtkwaliteit. Veel beschrijvingen zijn beperkt tot beschrijving van de vrucht om ze te kunnen determineren, maar de meeste boomgaardeigenaren hebben meer belang bij beschrijvingen over groei en gebruik van de bomen. Met enig zoekwerk en raadpleging van meerdere bronnen is de gewenste informatie mogelijk te vinden. https://fruitpluktuin.nl/fruit/Links/Pomologische-verenigingen/Keuze van de fruitbomen rassen

Een deel van deze rassen is niet meer terug te vinden en ook niet meer beschikbaar voor aanplant. Maar het assortiment om uit te kiezen is nog zeer groot. Zeker wat betreft appel- en peerrassen. Om de keuze enigszins te vergemakkelijken, willen we een keuzewijzer ontwikkelen, waarbij je door het invoeren van enkele criteria een lijst met rassen krijgt geboden die aan deze criteria voldoen. Het is vervolgens aan u om de keuze zelf te maken en tot aanschaf over te gaan.

Deze keuzewijzer wordt gebaseerd op de zogenaamde oranjelijst. Op deze lijst staan de fruitrassen die ooit in Nederland zijn genoemd als aangeplant ras en waarvan we nog beschikken over een exemplaar en waarvan exemplaren in de handel zijn voor aankoop. Wanneer de keuzewijzer klaar is, is nog niet bekend.

Rassenkeuzewijzer

Ieder die met een boomgaard begint, staat voor de keuze welke rassen aan te planten. Je kunt daarvoor naar een kwekerij of tuincentrum gaan en zo wat bomen aanschaffen, vaak met enkel een rasnaam op een kaartje aan de boom. Bij enkele boomkwekerijen kun je van de boomkweker meer informatie over de aanwezige rassen in het assortiment krijgen, maar daarbij geldt dat het assortiment c.q. de voorraad bepalend is voor de aankoop. Kan het ook anders? Zou je een keuzewijzer/ applicatie kunnen maken waarbij na het invoeren van diverse gewenste kenmerken er een lijstje met aanbevolen rassen tevoorschijn komt waarmee je naar een boomkweker gaat? Dat ligt toch wat ingewikkelder. De boomkwekers hebben lang niet alle rassen beschikbaar en op voorraad. Toch willen we in een project gaan uitzoeken of zo’n keuzewijzer een handig hulpmiddel kan worden. Wat is er mogelijk en wat zijn de beperkingen? in ieder geval kunnen we proberen om meer informatie over rassen te ontsluiten voor mensen die daar naar op zoek zijn. Mensen die hieraan mee wil werken en denken, kunnen zich melden bij ….

(Nieuwe) aanplant

Regelmatig is het nodig om jonge fruitbomen als vervanging of uitbreiding aan te planten. U kunt dit zelf bekostigen, maar het is altijd handig om even contact te zoeken met de gemeente over mogelijkheden van een aanplantsubsidie. Voor de aanschaf van enkele bomen verwijzen we graag naar onderstaande boomkwekers. Wilt u een groter aantal bomen aanplanten dan kunnen we u daarover adviseren.

Wie in een boomgaard werkt mag er uit eten